Thứ Tư, 27 tháng 4, 2016

Thứ năm, 28/4/2016 | 06:00 GMT+7

Thứ năm, 28/4/2016 | 06:00 GMT+7

Tôi thấy người ta trồng cây này ở nhà máy Mercedes Benz lấy bóng mát, hầu như không có lá rụng. Xin hỏi đây là cây gì? (Đinh Hoàng Nam)

day-la-cay-gi

Đây là cây gì? Ảnh: NVCC

Mời độc giả đặt câu hỏi tại đây.

thuy-trieu-do-la-gi

Hiện tượng thủy triều đỏ. Ảnh: Robert Scribbler

Bộ Tài nguyên Môi trường hôm nay công bố độc tố hóa học thải ra từ hoạt động của con người trên đất liền và trên biển; và hiện tượng thủy triều đỏ là nguyên nhân cá chết hàng loạt ở dải ven biển miền Trung.

Thủy triều đỏ là tên gọi chung cho những đợt bùng phát tảo biển nở hoa. Hiện tượng này xảy ra khi tảo ở cửa sông, biển, hoặc nước ngọt tích tụ nhanh chóng trong nước, thường khiến mặt nước đục hoặc chuyển màu, có thể tím, hồng, xanh hoặc đỏ. Thủy triều đỏ không liên quan đến chuyển động của thủy triều.

Thủy triều đỏ có thể sản xuất các độc tố tự nhiên, làm suy giảm oxy và gây ra các tác hại khác. Các nhà khoa học gọi đây là "hiện tượng tảo nở hoa độc hại" (HAB). Tác hại dễ thấy nhất của HAB là động vật hay các loài cá, giáp xác, thân mềm sống ở ven biển và các sinh vật khác chết hàng loạt.

Thủy triều đỏ cũng có khả năng gây hại cho sức khỏe con người, nếu ăn sinh vật bị nhiễm độc tố. Karenia brevis, loại tảo thường gặp ở vịnh Mexico, khi nở hoa có thể gây dị ứng mắt và ảnh hưởng đường hô hấp như ho, hắt hơi, chảy nước mắt. Những người bị bệnh hô hấp nặng hay kéo dài, như bệnh phổi mãn tính hoặc bệnh hen suyễn, có thể bị ảnh hưởng mạnh.

Video: Thủy triều đỏ nguy hiểm như thế nào

Thực tế, không phải đợt bùng phát tảo biển nở hoa nào cũng có hại. Chúng có thể có lợi vì là thức ăn cho sinh vật trong đại dương. 

Theo một cuốn sách do ông Kin-chung Ho, Đại học Mở Hong Kong, viết về thủy triều đỏ, sự xuất hiện của thủy triều đỏ ở một số địa điểm dường như là hoàn toàn tự nhiên, do sự chuyển động của các dòng hải lưu nhất định. Tuy nhiên, cũng có hiện tượng này cũng có thể do việc gia tăng chất dinh dưỡng trong nước từ các hoạt động nông nghiệp của con người. Một số lần thủy triều đỏ xảy ra ở Thái Bình Dương có liên quan đến các dao động khí hậu quy mô lớn, chẳng hạn như El Nino. Ô nhiễm nguồn nước ven biển và nhiệt độ nước biển gia tăng cũng có thể là yếu tố góp phần dẫn đến thủy triều đỏ.

Thủy triều đỏ xảy ra vào cuối năm ngoái ở Hong Kong khiến 36 tấn cá chết. Năm 2013, thủy triều đỏ tại bờ biển đảo Borneo, phần do Malaysia kiểm soát (đảo chia làm ba phần thuộc chủ quyền của ba nước Brunei, Indonesia và Malaysia), làm hai người thiệt mạng, sau khi họ ăn sinh vật biển bị nhiễm độc. 

thuy-trieu-do-la-gi-1

Cá chết do thủy triều đỏ. Ảnh: thewatchers

Phương Vũ

cay-gay-va-cu-ca-rot-trong-cuoc-chien-chong-thuc-phm-bn

Các đại biểu tham dự Diễn đàn Kinh doanh có Trách nhiệm (RBF) diễn ra tại Jakarta, Indonesia. Ảnh: Trí Dũng

"Làm nghề nông, những điều khiến tôi lo lắng nhất là hạn hán, tác hại của biến đổi khí hậu, và sâu bệnh. Mùa vừa rồi, chúng tôi đạt năng suất 7-10 tấn lúa/ha, nhưng cũng phải sử dụng rất nhiều thuốc trừ sâu". Đó là tâm sự của anh Bapak M Hosin, một nông dân trên đảo Đông Java, khi được mời đến tham dự Diễn dàn Kinh doanh có Trách nhiệm về Thực phẩm và Nông nghiệp (RBF) lần thứ ba diễn ra tại thủ đô Jakarta của Indonesia từ 25 đến 26/4.

Tình trạng lạm dụng thuốc trừ sâu, phân bón hóa học và các loại hóa chất độc hại trong sản xuất nông nghiệp ở các quốc gia Đông Nam Á, khu vực cung cấp một phần lớn nông sản cho thế giới, đã được gần 400 quan chức, chuyên gia đầu ngành đến từ khối ASEAN và các đối tác trao đổi, thảo luận tại hội nghị.

"Tại sao nông dân nhiều nước Đông Nam Á vẫn lệ thuộc vào thuốc trừ sâu, phân bón và các hóa chất đến vậy" là câu hỏi mà nhiều diễn giả đặt ra trong các phiên thảo luận của hội nghị này, nhằm tìm giải pháp để đảm bảo an ninh lương thực, dinh dưỡng, bảo vệ môi trường trong sản xuất nông nghiệp của khu vực.

Trao đổi với VnExpress tại hội nghị, bà Alison Eskesen, giám đốc Nhận thức và Đổi mới thuộc chương trình GrowAsia của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), cho rằng tình trạng sử dụng các loại hóa chất, thuốc trừ sâu, phân bón để tăng năng suất trong sản xuất nông nghiệp là một hiện tượng phổ biến ở Đông Nam Á. Không chỉ ở Việt Nam, thực phẩm "bẩn" cũng là một vấn nạn ở nhiều quốc gia khác trong khu vực với những mức độ nghiêm trọng khác nhau.

"Nhiều nông dân ở Myamar, Campuchia hay Việt Nam vẫn chưa biết được nên sử dụng thuốc trừ sâu, phân bón hóa học ở mức độ nào là phù hợp và an toàn. Đây là mối quan ngại tại nhiều quốc gia trên thế giới", bà Eskesen chia sẻ.

Chuyên gia này cho rằng với hành vi sản xuất nông nghiệp này, người nông dân không chỉ "đầu độc" người tiêu dùng trong nước, ảnh hưởng đến sức khỏe giống nòi, mà còn tự hạn chế cơ hội quảng bá, xuất khẩu sản phẩm của mình ra thế giới.

"Hầu hết các nước nhập khẩu nông sản hiện nay đều áp dụng các tiêu chuẩn rất khắt khe về dư lượng thuốc trừ sâu, kháng sinh, chất bảo quản. Họ sẽ không bao giờ hạ thấp các tiêu chuẩn đó khi nhập khẩu lúa gạo, trái cây… của Việt Nam", bà nói.

Chia sẻ quan điểm này, giáo sư Paul Teng thuộc Đại học Công nghệ Nanyang, Singapore, cho rằng việc sử dụng các loại thuốc kích thích, hóa chất cấm để sản xuất, bảo quản nông sản là một vấn nạn không chỉ của riêng Việt Nam. Những hành động như vậy có thể giúp người nông dân cải thiện năng suất, lợi nhuận tức thời, trước mắt, nhưng sẽ ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển bền vững của nền nông nghiệp.

Các chuyên gia trong phiên thảo luận về thực phẩm cho rằng một khi người nông dân chỉ chú trọng vào cái lợi trước mắt, đánh mất niềm tin của người tiêu dùng trong nước bằng các loại thực phẩm bẩn, họ sẽ có nguy cơ thua ngay trên sân nhà khi các loại thực phẩm ngoại nhập khẩu tràn vào, có nguồn gốc, xuất xứ và các tiêu chuẩn rõ ràng.

"Người tiêu dùng hoàn toàn có quyền lựa chọn những loại thực phẩm an toàn cho mình với mức giá chấp nhận được. Nếu không đảm bảo được yếu tố niềm tin này, nông sản trong nước sẽ không thể cạnh tranh được với các sản phẩm ngoại nhập đáp ứng các tiêu chí về vệ sinh an toàn thực phẩm", một chuyên gia hàng đầu về dinh dưỡng tham dự hội nghị nhấn mạnh.

Cây gậy và củ cà rốt

Tại hội nghị, các chuyên gia đều nhất trí rằng chính phủ và chính quyền địa phương các nước có vai trò rất quan trọng trong cuộc chiến chống thực phẩm bẩn, bằng việc đề ra các chính sách, cơ chế cũng như chế tài để khuyến khích nông dân hướng tới sản xuất thực phẩm an toàn, đồng thời trừng phạt những hành vi cố ý sử dụng các loại hóa chất cấm trong nông nghiệp.

cay-gay-va-cu-ca-rot-trong-cuoc-chien-chong-thuc-phm-bn-1

Bà Alison Eskesen, giám đốc Nhận thức và Đổi mới thuộc chương trình GrowAsia. Ảnh: Trí Dũng

Bà Eskesen cho rằng chính phủ Việt Nam nói riêng và các quốc gia sản xuất nông nghiệp trên thế giới nói chung cần áp dụng chính sách "cây gậy và củ cà rốt" trong cuộc chiến chống lại thực phẩm bẩn. "Củ cà rốt" ở đây là việc tuyên truyền, giáo dục, hướng dẫn để nông dân thấy được lợi ích bền vững của việc sản xuất nông sản sạch, an toàn, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Còn "cây gậy" chính là những chế tài xử phạt bằng hành chính và hình sự đối với các hành vi vi phạm ở mức độ khác nhau.

"Nếu không hướng dẫn, tuyên truyền cụ thể, người nông dân làm sao có thể biết được loại hóa chất, thuốc trừ sâu độc hại nào không được dùng hay được dùng ở ngưỡng bao nhiêu. Các chế tài trừng phạt chỉ có hiệu quả khi các biện pháp tuyên truyền, hướng dẫn này được thực hiện tốt", chuyên gia này nhận định.

Giáo sư Teng cũng nhất trí rằng việc cân bằng giữa giáo dục và chế tài là yếu tố quan trọng có thể giúp Việt Nam đẩy lùi vấn nạn thực phẩm bẩn. Lấy dẫn chứng từ nền sản xuất nông nghiệp ở Singapore, ông nhấn mạnh đây chính là yếu tố để có thể xây dựng lòng tin của người dân vào các sản phẩm do người nông dân làm ra.

"Ở Singapore, chính phủ và các cơ quan chức năng đưa ra những tiêu chuẩn cụ thể về các loại phân bón, thuốc trừ sâu và chất bảo quản sử dụng trong sản xuất nông nghiệp. Nông dân được khuyến khích tuân thủ các tiêu chuẩn này, và khi nông sản được đưa tới các chợ, siêu thị, cơ quan chức năng thường xuyên lấy mẫu để kiểm tra, xét nghiệm. Bất cứ trường hợp vi phạm nào cũng sẽ bị phạt rất nặng", ông Teng nói.

Giáo sư này cho biết người dân Singapore hoàn toàn yên tâm sử dụng các loại thực phẩm, hoa quả được bày bán trong cửa hàng, siêu thị, vì họ tin tưởng rằng chúng đáp ứng các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm mà chính phủ đề ra. Bởi vậy, nông sản trong nước đủ sức cạnh tranh với các loại sản phẩm nhập khẩu từ Malaysia và nhiều nước khác.

Các ý kiến đóng góp tại hội nghị cho rằng các nước thành viên ASEAN cần phải đề ra các tiêu chuẩn cụ thể về giới hạn dư lượng hóa chất trong nông sản theo tiêu chí chung của khối. Chính phủ các nước cũng cần có những hình ảnh, thuật ngữ minh họa dễ hiểu, đồng bộ để người dân có thể nắm được đâu là các loại hóa chất, thuốc trừ sâu độc hại bị cấm sử dụng, và nếu được sử dụng thì ở mức độ, tần suất như thế nào.

cay-gay-va-cu-ca-rot-trong-cuoc-chien-chong-thuc-phm-bn-2

Các chuyên gia trao đổi ý kiến về đảm bảo an ninh lương thực và an toàn thực phẩm. Ảnh: Trí Dũng

Theo các chuyên gia, ngoài các biện pháp khuyến nông, ứng dụng công nghệ vào sản xuất nông nghiệp, việc đảm bảo các tiêu chuẩn về an toàn là yếu tố then chốt để giúp nông sản Việt Nam đứng vững trước làn sóng đổ bộ của các loại thực phẩm ngoại khi các hiệp định tự do thương mại quốc tế có hiệu lực.

"Các bạn còn rất ít thời gian để làm việc đó, nhưng tôi tin rằng ngành nông nghiệp Việt Nam sẽ có thể vượt qua được giai đoạn này và hướng tới một nền sản xuất bền vững, nơi người tiêu dùng đặt niềm tin vào nông dân và chính sách của chính phủ", giáo sư Teng nhận định.

Trí Dũng

cong-dung-cua-nhung-chiec-dinh-tan-tren-tui-quan-jean

Những chiếc đinh tán có mặt trên mọi thiết kế quần jean. Ảnh: Levi Strauss.

Quần jean là một vật dụng quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày. Chúng mang những đặc điểm cơ bản không thay đổi trong suốt 150 năm từ khi ra đời. Mỗi chi tiết trên quần jean đều có công dụng riêng. Những chiếc đinh tán trên túi quần jean trông giống vật trang trí nhưng thực chất, chúng lại có công dụng đặc biệt, theo Elite Readers.

Năm 1848, các mỏ vàng được tìm thấy tại California, Mỹ. Khi đó, quần jean là đồ bảo hộ chính của công nhân. Nhưng những công nhân luôn phàn nàn về việc quần của họ bị sờn rách nhanh chóng, đặc biệt ở phần túi quần.

Jacob Davis, thợ may từ Reno, Nevada, Mỹ, nghĩ ra cách dùng đinh tán để gắn túi quần với quần jean. Những chiếc đinh tán này có tác dụng gia cố cho các điểm chịu tác động lớn. Nhờ đó, quần jean trở nên bền hơn. Những chiếc quần jean có đinh tán nhanh chóng phổ biến tại Reno.

Tuy nhiên, Jacob không đủ chi phí để sở hữu độc quyền sáng chế này. Ông phải nhờ đến sự giúp đỡ của Levi Strauss, người đầu tiên thành lập công ty sản xuất quần jean vào năm 1853. Kể từ đó, những chiếc quần jean có đinh tán ở túi được sản xuất rộng rãi.

Phát minh của Davis được cấp bằng sáng chế vào ngày 20/5/1873. Ông cũng trở thành một trong số các giám đốc sản xuất của Strauss.

Thùy Dương

Theo Business Insider, các nhà nghiên cứu không thể đưa ra ý kiến thống nhất về hình dáng, kích thước hoặc màu sắc của người ngoài hành tinh. Một số ý kiến cho rằng người ngoài hành tinh thông minh phải sở hữu một số đặc điểm như sống trên đất liền, nhìn bằng hai mắt, vị trí mắt gần não, có ít nhất hai chân và bàn tay với ba ngón. Những đặc điểm này khiến người ngoài hành tinh rất giống con người, theo quan điểm của chuyên gia hàng đầu thế giới về tiến hóa Richard Dawkins.

Tuy nhiên, nhà vật lý thiên văn nổi tiếng người Mỹ Neil deGrasse Tyson bày tỏ ý kiến trái ngược. Theo Tyson, người ngoài hành tinh có thể ra đời từ những hợp chất hóa học như heli, các-bon, oxy, tương tự con người nhưng họ không nhất thiết phải có hình dáng giống chúng ta. Điều chắc chắn duy nhất là dạng sống ở các nơi khác trong vũ trụ sẽ kỳ lạ như một số dạng sống trên chính Trái Đất.

Phương Hoa

mai-toc-ben-co-the-thuoc-ve-nu-thanh-trong-quan-tai-chi

Bộ tóc tìm thấy ở tu viện Romsey. Ảnh: BBC.

Tháng 10/1839, công việc của nhóm công nhân đào mộ tại tu viện Romsey ở Hampshire, Anh, bị gián đoạn khi chiếc xẻng của họ chạm vào một vật cứng. Đó là một chiếc quan tài bằng chì với bộ tóc người bên trong, theo BBC.

Jamie Cameron, nhà khảo cổ học ở Đại học Cambridge, đang cố gắng tìm cách giải đáp nguồn gốc của bộ tóc. Bộ tóc có hình dáng giống như đang nằm trên đầu nhưng không có hộp sọ nào trong quan tài. Theo các nhà khảo cổ, những mẩu vụn trắng trên bộ tóc là phần da đầu còn lưu lại. Ở cuối bộ tóc còn được tết đuôi sam dài khoảng 20 cm.

Dựa vào vị trí nơi tìm thấy quan tài trong tu viện, nhiều người tin bộ tóc có niên đại từ thời Saxon hoặc La Mã. Frank Green, cố vấn khảo cổ cho tu viện Romsey, đưa ra suy đoán về chủ nhân bộ tóc. "Chúng tôi luôn tin rằng nó thuộc về một người có địa vị quan trọng bởi ban đầu, có hai lớp quan tài gỗ bên ngoài quan tài bằng chì", Green cho biết.

Trong nhiều năm, các nhà nghiên cứu nhận định đây là tóc của một vị thánh. "Nhiều khả năng đó là một trong hai vị thánh Morwenna, trưởng tu viện đầu tiên ở đây và Ethelflaeda, người bảo trợ tu viện", Tim Sledge, mục sư ở Romsey, lý giải.

Cameron đã cắt một lọn tóc nhỏ làm mẫu vật và chuyển nó cho nhóm khảo cổ học ở Đại học Oxford. Tại Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Khảo cổ, tiến sĩ Thibaut Deviese tách cặn dầu sẫm màu tìm thấy trên bộ tóc suốt vài tiếng. Mẫu vật sau đó được đặt vào máy sắc ký khí ghép khối phổ (GCMS) để tách mọi phân tử và hiển thị chúng trên biểu đồ.

mai-toc-ben-co-the-thuoc-ve-nu-thanh-trong-quan-tai-chi-1

Tu viện Romsey ở Hampshire, Anh. Ảnh: Alamy.

"Dựa trên phân tích này, trên tóc của người này có nhựa thông", Deviese nói. GCMS chỉ là một trong nhiều nhiều thí nghiệm. Quan trọng nhất trong số đó là xác định niên đại bằng đồng vị các-bon để tìm ra thời gian chủ nhân bộ tóc sinh sống.

Kết quả chỉ ra người này gần như chắc chắn chết trong khoảng thời gian từ năm 895 đến 1123. Thí nghiệm cũng hé lộ chế độ ăn của người sở hữu bộ tóc với bằng chứng là protein của sinh vật biển như cá, Cameron cho biết.

Các nhà nghiên cứu không thể xác định rõ nhựa thông tìm thấy là một phần trong nghi thức chôn cất hay đến từ việc chăm sóc tóc khi chủ nhân bộ tóc còn sống. "Thực tế người này có chế độ ăn thiên về sinh vật biển có thể do thuộc cộng đồng tăng lữ. Nhiều người sẽ cho rằng đó là thánh Ethelfaeda. Đó có thể là nơi yên nghỉ của bà”, Green nhận định.

Trong thời gian tới, nhóm nghiên cứu có thể tìm thấy nhiều thông tin khác về bộ tóc thông qua phân tích ADN. Kiểu tóc thay đổi qua nhiều thế kỷ, bởi vậy việc giả định bộ tóc bện đến từ một người phụ nữ có thể là sai lầm.

Phương Hoa

Thứ tư, 27/4/2016 | 11:59 GMT+7

Thứ tư, 27/4/2016 | 11:59 GMT+7

30 năm sau thảm họa nguyên tử Chernobyl, các kỹ sư vẫn tiếp tục nhiệm vụ ngăn chặn phóng xạ rò rỉ. Họ đang chế tạo một cấu trúc thép nặng 36.000 tấn để phủ lên cỗ áo quan bê tông đã xuống cấp bao quanh lò phản ứng.

Tin tức nổi bật trong tuần

Đối tác